Śmiertelnie poważny biznes. Tu popyt nigdy nie umiera…

Gospodarka przyspiesza i zwalnia. Rynki przeżywają okresy prosperity, recesji i kryzysów. Przedsiębiorstwa nieustannie walczą o klientów, ograniczają koszty, szukają nowych, innowacyjnych rozwiązań. Jest jednak branża, w której popyt nie zależy od wzrostu PKB, poziomu inflacji czy nastrojów konsumentów. Branża, w której klienci nie mogą odłożyć decyzji zakupowej do czasu poprawy koniunktury. Mowa oczywiście o branży pogrzebowej.

Dzień Wszystkich Świętych to przede wszystkim czas pamięci o tych, którzy odeszli. To również okazja, by przyjrzeć się rynkowi, o którym rzadko mówi się w kategoriach biznesowych, choć funkcjonuje w oparciu o podobne zasady ekonomii co inne sektory gospodarki. Są tu przychody, koszty, marże, konkurencja, inwestycje i walka o udział w rynku.

Ile wart jest biznes, w którym klientów nigdy nie zabraknie? Ile kosztuje ostatnia podróż i kto na niej zarabia.

KLIENCI GWARANTOWANI – ILE OSÓB UMIERA W POLSCE I EUROPIE?

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 roku w Polsce zmarło około 406 tysięcy osób, co oznacza średnio ponad 1100 zgonów każdego dnia. Najnowsze dane za pierwsze dziewięć miesięcy 2026 roku wskazują na około 305 tysięcy zgonów, czyli o 3 tysiące więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Biorąc pod uwagę postępujące starzenie się polskiego społeczeństwa, należy spodziewać się dalszych wzrostów w kolejnych dekadach.

W skali Unii Europejskiej liczby są jeszcze bardziej wymowne. Według Eurostatu w 2025 roku zmarło 4,81 miliona osób. To średnio ponad 13 tysięcy dziennie. Za każdą z tych liczb kryje się ludzka tragedia ale z perspektywy ekonomicznej również potrzeba zorganizowania pochówku.

Rodziny mogą ograniczać wydatki, rezygnować z dodatkowych usług czy wybierać tańsze formy pochówku. Sama konieczność zorganizowania ostatniego pożegnania jest jednak niezależna od sytuacji ekonomicznej.

I tu właśnie tkwi przewaga branży pogrzebowej. Kryzys może zmniejszyć wartość zamówienia ale nie sprawi, że podstawowa potrzeba zniknie.

OSTATNIA DROGA MA SWOJĄ CENĘ – ILE KOSZTUJE POGRZEB?

Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy w Polsce wynosi 7 000 złotych, wobec 4 000 złotych obowiązujących przez ostatnie 15 lat i według państwa powinien być wystarczający na zorganizowanie godnego pochówku. Rzeczywistość pokazuje jednak, że nawet po podwyżce nie zawsze wystarcza ono na zorganizowanie ostatniego pożegnania.

Według branżowych zestawień z 2026 roku całkowity koszt tradycyjnego pogrzebu, nawet bez szczególnie wyszukanej oprawy, może wynosić od 8 000 do 16 500 złotych.

Zdarzają się jednak pogrzeby znacznie droższe, których koszt przekracza 20 000 złotych, a w udokumentowanych przypadkach sięgają nawet 30 000. Wszystko zależy od miejsca pochówku, zakresu usług, fantazji rodziny, a niekiedy również ostatniej woli zmarłego.

ILE WART JEST RYNEK POGRZEBOWY?

Biorąc pod uwagę nawet podstawowy koszt pogrzebu (PLN 8 000 ) i liczbę zgonów w Polsce, wartość rynku można oszacować na ponad 3 miliardy złotych. Jeżeli weźmiemy pod uwagę powyższe ustalenia i możliwość, że część usług pozostaje w szarej strefie (m.in. usługi kościelne), kwota ta może być znacznie wyższa.

Warto przy tym pamiętać, że nie są to kwoty inkasowane wyłącznie przez zakłady pogrzebowe. W łańcuchu znajdują się przecież usługi kamieniarskie, florystyczne, krematoria, producenci trumien i urn, firmy transportowe, administratorzy cmentarzy, a także branża gastronomiczna obsługująca stypy – wszystkie te podmioty tworzą rozbudowany ekosystem gospodarczy związany z organizacją ostatniego pożegnania.

NIE KAŻDY MOŻE WEJŚĆ DO TEGO BIZNESU – KONKURENCJA I BARIERY WEJŚCIA

Paradoksalnie, założenie zakładu pogrzebowego w Polsce nie wymaga specjalnej koncesji ani nawet posiadania własnej infrastruktury. Według szacunków Polskiego Stowarzyszenia Pogrzebowego przedstawionych w 2024 roku, tego typu działalność prowadziło w Polsce około 2,5-2,8 tysiąca firm pogrzebowych, z czego zaledwie około 800 dysponowało własnym domem pogrzebowym, chłodnią, samochodami i zatrudnionymi pracownikami. Wśród pozostałych znalazły się nawet jednoosobowe firmy, które swoją działalność oparły w dużej mierze na outsourcingu usług.

Nie oznacza to jednak, że nie ma tu barier wejścia. Pomijając już możliwość zlecenia części usług, jest to dosyć hermetyczny rynek, a konkurencja bywa zacięta i skutecznie zniechęca nowe podmioty do wejścia. Lokalne powiązania, wieloletnie, często dobrze dofinansowane relacje sprawiają, że nowy podmiot bez lokalnych układów może szybko zamknąć działalność.

Do najgłośniejszych przykładów patologii z tym związanych można zaliczyć ujawnioną w 2002 roku aferę „łowców skór” w Łodzi, gdzie pracownicy pogotowia otrzymywali od zakładów pogrzebowych pieniądze za przekazywanie informacji o zgonach pacjentów i kierowanie rodzin do konkretnych firm. Proceder w tym przypadku przybrał tragiczny wymiar – w ramach tej samej afery zapadły prawomocne wyroki za zabójstwa pięciu pacjentów. To skrajny przykład tego, jak zacięta bywa walka o klienta, gdy zyski są znaczące.

Chciałoby się wierzyć, że takie praktyki nie mają już miejsca. Niemniej jednak wieloletnie układy dominujących na lokalnym rynku podmiotów wciąż mogą stanowić jedną z większych barier wejścia do tej branży.

OD TRUMNY DO KREMATORIUM – JAK ZMIENIA SIĘ RYNEK?

Choć branża pogrzebowa jest dość konserwatywna, również tutaj zachodzą zmiany. Jeszcze kilka dekad temu kremacje stanowiły niewielki odsetek pochówków. Według szacunków przedstawicieli branży ich udział w Polsce wynosi obecnie już ponad 40%. W dużych miastach ten wskaźnik jest jeszcze wyższy. Przykładowo, we Wrocławiu w pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 roku aż 84,2% pochówków na cmentarzach komunalnych stanowiły pochówki urnowe.

Zmieniające się zwyczaje dostrzega również państwo. Ministerstwo Rozwoju i Technologii przygotowuje propozycje zmian w przepisach, które mogłyby umożliwić między innymi przechowywanie urn z prochami w domach oraz rozsypywanie prochów poza cmentarzami. Obecnie takie praktyki pozostają niedozwolone. Propozycje miały być rozpatrywane 27 października 2026 roku, jednak nie osiągnięto porozumienia w sprawie wszystkich rozwiązań.

Co ciekawe, na polskim rynku działają już firmy oferujące wykonywanie biżuterii czy samych diamentów z wykorzystaniem prochów zmarłych. Choć status prawny takich usług budzi wątpliwości – wygląda na to, że przedsiębiorczość i kreatywność ponownie wyprzedziły ustawodawcę.

DEMOGRAFIA NIE KŁAMIE – CZY NAJLEPSZE LATA BRANŻY DOPIERO NADCHODZĄ?

Podczas gdy większość przedsiębiorców z niepokojem śledzi prognozy gospodarcze, branża pogrzebowa jest spokojna. Wyż demograficzny z lat 80. gwarantuje branży znaczące wzrosty w najbliższych dekadach. Co będzie dalej? Biorąc pod uwagę demografię – koniunktura pewnie osłabnie. Na szczęście większość z nas nie będzie się już tym przejmować. Po śmierci nawet najgłębsza recesja nie spędza snu z powiek.

I choć w biznesie nic nie jest pewne, jedno można przyjąć ze stuprocentową pewnością – w tej branży klientów nigdy nie zabraknie.

A wszystkim naszym Czytelnikom życzymy, aby w tym szczególnym dniu znaleźli chwilę zadumy i wspomnień o tych, którzy odeszli. Bo choć życie przemija, pamięć o naszych bliskich pozostaje z nami na zawsze.